معرفی کتاب / گرامی داشت هفته کتاب و کتابخوانی

معرفی کتاب / گرامی داشت هفته کتاب و کتابخوانی

به مناسبت آغاز هفته کتاب و کتاب خوانی سایت الکاظم به معرفی سه کتاب در حوزه های مختلف می پردازد ، آزادی معنوی ، دائره المعارف مصور زندگی امام روح الله و نور الدین پسر ایران :

آزادی معنویِ شهید مطهری

 

۸۳۲۲۶۱۴۱۱۸۹۳۰۱۹۷۱۱۸۱۸۵۴۱۱۴۶۱۵۰۱۴۵۱۲۲۱۶۸۹۹۹۲

«آزادی معنوی» دربرگیرنده برخی سخنرانی‌های استاد شهید آیت‌الله مرتضی مطهری است. این کتاب اولین بار در سال ۱۳۶۵ و مشتمل بر سیزده سخنرانی توسط ناشر در هشت فصل و سپس در چاپ نوزدهم با افزودن دو سخنرانی دیگر به فصل عبادت‌ و دعا منتشر شد.

کتاب گفتارهای معنوی پس از چند چاپ از سوی ناشر به «آزادی معنوی» تغییر نام داد و تاکنون بیش از ۵۲ بار تجدید چاپ شده است. این کتاب در ۲۷۲ صفحه توسط انتشارات صدرا به چاپ رسیده است.

فصول کتاب

فصل اول ـ آزادی معنوی، شامل دو سخنرانی در سال ۱۳۴۸ شمسی که در حسینیه‌ی ارشاد تهران ایراد شده.

فصل دوم ـ عبادت و دعا، شامل چهار سخنرانی در سال ۱۳۴۹ شمسی که در حسینیه‌ی ارشاد تهران ایراد شده.

فصل سوم ـ توبه، شامل دو سخنرانی در سال ۱۳۴۹ شمسی که در حسینیه‌ی ارشاد تهران ایراد شده.

فصل چهارم ـ هجرت و جهاد، شامل سه سخنرانی در سال ۱۳۵۰ شمسی که در مسجد نارمک تهران ایراد شده.

فصل پنجم ـ بزرگی و بزرگواری روح، شامل یک سخنرانی که در سال ۱۳۴۹ شمسی که در حسینیه‌ی ارشاد تهران ایراد شده.

فصل ششم ـ ایمان به غیب، شامل یک سخنرانی که در سال ۱۳۴۷ شمسی که در یک منزل شخصی ایراد شده.

فصل هفتم ـ معیار انسانیت  چیست؟، شامل یک سخنرانی در یکی از دانشگاه‌های کشور که تاریخ آن نامعلوم است.

فصل هشتم ـ مکتب انسانیت، شامل یک سخنرانی در دانشکده فنی دانشگاه تهران که تاریخ آن نامعلوم است.

محتوای کتاب

محور اصلی همه‌ی گفتارهای این کتاب مساله‌ی خودسازی، تزکیه‌ی نفس و در یک کلمه «انسان شدن» است. که به طور اختصار به محتوای هر فصل اشاره می‌شود.

فصل اول: آزادی معنوی

استاد شهید در دو سخنرانی به تعریف و اقسام آزادی و ارتباط میان آزادی‌ اجتماعی و آزادی معنوی پرداخته و اولویت را به آزادی معنوی یعنی آزادی انسان از اسارت نفس امّاره می‌دهند واز خطبه‌ ۲۰۷ و نامه ۴۵ نهج‌البلاغه امیرالمومنین علی(ع) نمونه‌هایی از آزادمردی واقعی را به عنوان شاهد ذکر کرده‌اند.

بزرگترین برنامه‌ی انبیا، آزادی معنوی است. اصلاً تزکیه‌ی نفس یعنی آزادی معنوی: قد اقلح من زکّیها و قد خاب من دسّها. (سوره‌ی شمس/آیات ۹ و ۱۰ )

فصل دوم: عبادت و دعا

گفتارهای چهارگانه‌ی این فصل در ایام و لیالی محدوده‌ی شبهای قدر در ماه مبارک رمضان ایراده شده.  تحلیل واژه‌ی «احیاء» آثار عبادت، تقوا، تقرب، تقرب به خدا، آثار منفی افراطی‌گری در عبادت و مسائل اجتماعی، ابعاد، شرایط و ویژگی‌های نماز صحیح و همچنین به مناسبت ضربت خوردن و شهادت امام علی(ع) بحث اسوه و نمونه بودن امیرالمومنین محورهای اصلی این فصل را تشکیل می‌دهد.

فصل سوم: توبه

در دو سخنرانی این فصل، استاد شهید به بحث درباره اولین منزل سیر و سلوک یعنی توبه پرداخته‌اند. اهمیت توبه، تعریف، شرایط، زمان، آثار و نمونه‌هایی از توبه‌های اولیاء خدا از مباحث این گفتارها می‌باشد.

فصل چهارم: هجرت و جهاد

از خواندنی‌ترین مطالب این فصل تبیین انواع هجرت از جمله هجرت انسان از گناه، هجرت برای کسب علم و هجرت برای مبارزه با ظالمین و حفظ دین و حفظ دین و همچنین انواع جهاد از جمله جهاد با نفس و جهاد مسلمان برای حفظ دین می‌باشد. آثار مثبت سفر و ستایش آن از نظر اسلام از دیگر مطالب مهم این فصل است.

محور اصلی همه‌ی گفتارهای این کتاب مساله‌ی خودسازی، تزکیه‌ی نفس و در یک کلمه «انسان شدن» است.

فصل پنجم: بزرگی و بزرگواری روح

آثار همت بلند، تحلیل بزرگواری و بزرگی روح، و خسارتی که برخی تعلیمات متصوفه در مبارزه با نفس تحت تاثیر تعلیمات دیگر مکاتب به جامعه‌ی اسلامی وارد کردند، همچنین بررسی ارزش کرامت نفس در سخنان امام حسین، از مطالب این گفتار است.

فصل ششم:‌ ایمان به غیب

بررسی مفهوم غیب و ایمان آوردن به غیب که در آیات متعددی از قرآن کریم ذکر شده مقدمه‌‌ی ‌بحث استاد در این فصل برای رسیدن به موضوع امدادهای غیبی و نظر اسلام درباره‌ی امید به آینده است.

‌فصل هفتم: معیار انسانیت چیست؟

موضوع اصلی این گفتار بررسی ۶ نظریه‌ی درباره‌ی معیار انسانیت است. استاد نظریات معیار بودن علم، خلق و خوی، انسان‌دوستی: اراده، آزادی، مسئولیت و تکلیف، و زیبایی را مطرح و وعده می‌دهند تا در جلسه‌ی بعد به ارزیابی این نظریات بپردازند که متاسفانه به دلیل عدم دسترسی به نوار جلسه‌ی بعد این بحث ناقص مانده است.

فصل هشتم: مکتب انسانیت

دور شدن بشر از مقام انسانیت در قرون اخیر و تلاش برخی متفکران برای بازگشت به مقام انسانیت موضوع اصلی این گفتار است که در ضمن آن نظریه‌ی «دین انسانیت» اگوست کنت طرح و مورد نقد و تناقض موجود در مکاتب اصالت انسان نیز مورد بحث قرار گرفته است.

ویژگی‌های کتاب

از ویژگی‌های کتاب گفتارهای معنوی، استفاده استاد از اشعار شاعران برجسته فارسی زبان است.

در مجموع گفتارهای این کتاب حکایات واقعی متعددی نیز از اولیاء الهی ذکر شده از جمله:

توبه کردن فردی نزد آخوند ملا حسینقلی همدانی [صفحه ۳۷]

توبه کردن فضیل عیاض [صفحه ۴۲]

عذرخواهی از آیت‌الله العظمی حجّت [صفحه ۱۴۰]

توبه‌ی حاج میرزا حبیب رضوی خراسانی[صفحه ۱۴۳]

توبه‌ی بشرحافی [صفحه ۱۴۶]

توبه‌ی ابوالباب [صفحه ۱۴۷]

توبه‌ی زهیربن قین [صفحه ۱۵۰]

داستان پوریای ولی [صفحه ۱۶۸]

داستان آیت‌الله بروجردی و رفتن به مشهد [صفحه ۲۲۱]

***

 

دائره‌المعارف مصور زندگی روح الله با مروری بر حوادث انقلاب

 

۶۳۵۳۷۳۸۶۲۳۳۳۸۴۴۶۵۰

دائره‌المعارف مصور زندگی امام خمینی(ره) که از سوی انتشارات سایان منتشر شده از ولادت تا عروج ملکوتی حضرت امام خمینی(ره) را در قالب ۵۲۴ صفحه در اختیار پژوهشگران و علاقمندان قرار داده است.

این کتاب نیز مانند کتاب ارزشمند دیگر این ناشر یعنی دائره المعارف مصور جنگ تحمیلی نوشته جعفر شیرعلی نیا، محقق شناخته شده کشور روایتی از فراز و فرود ۸۶ سال زندگی ایشان از روز تولد در اول مهرماه سال ۱۲۶۱ تا ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ است که به صورت تصویری زندگی امام را به نمایش گذاشته است. وجود بیش از ۱۲۰۰ عکس موید این نکته است.

در این کتاب کنار معرفی مستقیم شخصیت و زندگانی امام راحل به معرفی هشتصد شخصیت دیگر نیز پرداخته و همچنین متن‌های کوتاه، گزیده و گویا از دیگر نقاط قوت این کتاب است که خواننده به بهترین وجه و کمترین زمان با یک دوره تاریخ انقلاب آشنا می‌شود.

کتاب دوازده فصل دارد که هرکدام به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم شده و گاه‌شماره‌هایی که مخاطب را در سیر حوادث قرار می‌دهد . نگارنده در فصل اول با عنوان تلخ و شیرین خمین به کودکی امام که همزمان با وقایه مشروطه‌ی ایران و نوجوانی امام که همزمان با جنگ جهانی اول بود، پرداخته است.

نویسنده در فصل دوم با عنوان کلاه پهلوی به طلبگی امام و حضور ایشان در حوزه علمیه اراک و قم پرداخته و از طلبگی تا استادی امام را به تصویر کشانده است و در فصل سوم با عنوان در کشاکش سیاست که دوره پر فرازو نشیب روزهای امام خمینی(ره) در دوره مرجعیت آیت الله بروجردی(ره) را بیان می‌کند.

زمزمه‌های مرجعیت عنوان فصل چهارم است که به روزها و فعالیت‌ها و اعتراضات امام راحل بعد از درگذشت آیت الله بروجردی(ره) می‌پردازد و مولف در فصل پنجم با عنوان اعتراض به آمریکا تبعید به ترکیه به وقایعی همچون تصویب لایحه مصونیت آمریکایی پرداخته است.

فصل ششم عنوان روایت‌های سال نجف را به خود گرفته که با دو دوربین متفاوت در دوران سیزده ساله تبعید امام وقایع ایران و عراق را با هم بیان کرده است که خواننده با جزییات حوادث این دوران و مشکل امام با حوزه نجف آشنا می‌شود.

نگارنده در فصل هفتم روزهای چهار ماه مهم و حساس پاریس را به نمایش گذاشته و روزهای پرحادثه ایران پس از انقلاب اسلامی تا آغاز جنگ محور روایت‌های فصل هشتم با عنوان به سوی سرنوشت است.

فصل نهم از مقاومت تا پیروزی نام دارد که به حوادث داخلی و توطیه‌های داخلی در دوران جنگ اشاره دارد و در فصل دهم با عنوان چپ‌ها و راست‌ها به روایت زندگی در دوران روزهای بعد از جنگ و جریان بنی صدر پرداخته است.

مساله مهم قایم مقامی رهبری و مواضع امام راحل در برابر جریانات پیرامونی آیت الله منتظری و سید مهدی هاشمی در فصل یازدهم با عنوان پیروزی‌ها و شکست‌ها پی گرفته می‌‌شود و در فصل پایانی با عنوان آخرین روزها و آخرین حرف‌ها به حوادث و پیام‌ها و سخنرانی‌های سال آخر زندگانی امام پرداخته و روزهای پایانی ایشان و بدرقه مردم را بع تصویر کشاتده است.

کتاب «دایره المعارف مصور زندگی امام خمینی(ره)» که در ۵۲۴ صفحه از سوی انتشارات سایان به چاپ رسیده، در صدد ارایه چهارچوبی تاریخی از زندگی رهبر انقلاب است، که برای دریافت یک دوره تاریخ متقن انقلاب مطالعه این اثر خالی از لطف نیست.

***

نور‌الدین پسر ایران

 

nurodin

«نورالدین پسر ایران» کتاب خاطرات سید نورالدین عافی است؛ پسری شانزده ساله از اهالی روستای خنجان در حوالی تبریز در آذربایجان شرقی که مانند دیگر رزمنده‌های نوجوان ایران با تلاش و زحمت فراوان رضایت والدین و مسئولین را برای اعزام به مناطق عملیاتی جلب کرد و از دی ماه ۱۳۵۹ -یعنی تنها سه ماه پس از آغاز جنگ تحمیلی- به جبهه‌های نبرد با متجاوزان رفت. او حضور در گردان‌های خط‌‌شکن لشکر ۳۱ عاشورا را به عنوان نیروی آزاد، غواص و فرمانده دسته و در جبهه‌های مختلف تجربه کرده و بارها مجروح شده است.

نورالدین نزدیک به هشتاد ماه از دوران جنگ تحمیلی را علیرغم جراحات سنگین و شهادت برادر کوچک‌ترش سید صادق -در برابر چشمانش- در جبهه ماند و در عملیات‌های متعددی حضور داشت و جانباز هفتاد درصد دفاع مقدس است.

 

 خاطرات سید نورالدین عافی

 کتاب «نورالدین پسر ایران» که انتشارات سوره‌ی مهر آن را در آذر ماه ۱۳۹۰ منتشر کرده، ششصدمین کتاب دفتر ادبیات و هنر حوزه‌ی هنری سازمان تبلیغات اسلامی در ۲۳ سال فعالیت این دفتر به حساب می‌آید. خاطرات سید نورالدین عافی را ابتدا در سال ۱۳۷۳، آقای موسی غیور طی ۴۰ ساعت مصاحبه به زبان آذری ضبط کرد و خانم معصومه سپهری از سال ۱۳۸۳ کار پیاده‌سازی و تنظیم این مصاحبه‌ها را بر عهده‌ گرفت. ایشان برای فراهم آوردن این کتاب ۷۰۰ صفحه‌ای شخصاً نیز چندین مصاحبه‌ی تکمیلی از صاحب خاطرات و همرزمان او گرفت.

سید نورالدین در بیان انگیزه‌اش برای بازگویی خاطرات جنگ در آخرین برگ خاطراتش چنین گفته است:

 «اصلاً فکر نمی‌کردم گفتن خاطرات در این زمان اهمیت داشته باشد. هنوز حرف خاطرات جنگ و مصاحبه‌ها مطرح نشده بود. واقعیت این است من هم مرتب درگیر عوارض مجروحیت‌هایم بودم، اما سال ۱۳۷۳ یک شب خواب دیدم آقای خامنه‌ای ورقه‌هایی در دست دارد که می‌خواند و گریه می‌کند. من هم در آن اتاق بودم. کسی گفت این‌ها خاطرات یک جانباز ۷۰ درصد است که ۸۰ ماه در جبهه‌ها بوده و باز می‌گوید که در مورد جنگ کاری نکرده‌ام … این خواب فکرم را مشغول کرده بود. احساس می‌کردم وظیفه‌ام در قبال آن‌چه در روزهای جنگ بر سر این مردم آمد، با گفتن این خاطره‌ها به سرانجام می‌رسد. بنابراین خاطرات هشت سال زندگی در متن جنگ را بازگفتم تا یاد آن لحظه‌های بی‌نظیر برای همیشه زنده بماند.»(ص ۶۳۲)

«نورالدین پسر ایران» کتاب خاطرات کسی است که بی‌تعارف و بدون تردید، هشت سال در متن جنگ زندگی کرده و امروز برای ماندگاری آن لحظه‌های بی‌نظیر از خاطراتش گفته است.

روایت خاطرات سید نورالدین، سخت شیرین و خواندنی است. تلاش نویسنده برای حفظ ملاحت و طنز مستتر در کلام نورالدین نیز قابل توجه و شایان تحسین است.

برای نمونه روایت صحنه‌ی اولین جراحت نورالدین در جبهه‌ی کردستان را که منجر به دو ماه بستری شدن او در بیمارستان شده مرور کنید: 

«داد زدم: نزن. و گلوله را بغل کردم تا از مسیر آتش عقبه بردارم، اما فندرسکی که دستش را روی گوشش گذاشته بود، با فشار زانویش توپ را شلیک کرد … شلیک توپ همان و به هوا رفتن من همان! سرعت و فشار آتش عقبه مرا مثل توپ سبکی به هوا پرتاب کرد … هیچ چیز از آن ثانیه‌های عجیب به یاد ندارم … فقط یادم هست محکم به زمین افتادم در حالی که گردنم لای پاهایم گیر کرده بود! بوی عجیبی دماغم را پُر کرده بود. مخلوطی از بوی گوشت سوخته، باروت، خون و خاک … به‌تدریج صدای فریاد فندرسکی و دیگران هم به گوشم رسید. گریه می‌کردند، داد می‌زدند … من تلاش می‌کردم سرم را از بین پاهایم خارج کنم، ولی نمی‌شد … احساس می‌کردم مثل یک توپ گرد شده‌ام و اصلاً تحمل آن وضع را نداشتم. ناله می‌کردم: گردنم را بکشید بیرون … اما این کار دقایقی طول کشید. وقتی سرم از آن حالت فشار خارج شد، دیدم همه گوشت‌های تنم دارند می‌ریزند. هیچ لباسی بر تنم نمانده بود. حتی نارنجک‌ها و خشاب‌هایی که به کمرم داشتم، ناپدید و شاید پودر شده بودند. بچه‌ها به سر و صورتشان می‌زدند و گریه می‌کردند. من از لحظاتی قبل شهادتین می‌گفتم، اما هیچ ناله‌ای از من بلند نبود. از بچگی همین طور بودم.» (ص ۸۶)

فرزند ایران بودن

 کتاب «نورالدین پسر ایران» اگرچه به خاطرات یک نوجوان خطه‌ی آذربایجان پرداخته است، اما در جای جای کتاب ویژگی‌های «فرزند ایران بودن» نورالدین کاملاً پیدا است؛ ویژگی‌هایی چون صفا و صمیمیت، صداقت و صراحت، سادگی و بی‌تکلفی‌، سر نترس داشتن و شهادت‌طلبی که به‌خوبی هم تصویر شده است. این‌ها خُلقیات و صفات تمام فرزندان ایران بود که در جبهه‌های نبرد حاضر بودند.

 برای ورود به کتاب، حتی بد نیست که از مرور عکس‌های آخر کتاب شروع کنیم. عکس‌های نورالدین و هم‌رزمانش که به ترتیب زمان و تاریخ عکس‌ها پشت سر هم چیده شده‌اند، همه‌ی ماجرای نورالدین از آغاز تا کنون را مانند یک سرآغاز و یک روایت بصری بازگو می‌کنند. پس از آن باید سراغ متن کتاب رفت که بسیار روان و شیوا و ضمناً متعهد به استناد و حتی لحن صاحب خاطرات، روایت شده است.

«نورالدین پسر ایران» کتاب خاطرات کسی است که بی‌تعارف و بدون تردید، هشت سال در متن جنگ زندگی کرده و امروز برای ماندگاری آن لحظه‌های بی‌نظیر از خاطراتش گفته است.

 پس اگر می‌خواهیم کمی و فقط کمی در متن هشت سال جنگ زندگی کنیم و اندکی بدانیم که آن لحظه‌های بی‌نظیر چیست که نورالدین و دیگر پسران ایران‌زمین دیده‌اند، باید کتاب را بخوانیم؛ انشاالله.

دست‌نوشته‌ رهبر انقلاب بر حاشیه کتاب:

بسم الله الرحمن الرحیم

این نیز یکی از زیباترین نقاشیهای صفحه‌ی پُرکار و اعجاز گونه‌ی هشت سال دفاع مقدس است. هم راوی و هم نویسنده حقاً در هنرمندی، سنگ تمام گذاشته‌اند. آمیختگی این خاطرات به طنز و شیرین‌زبانی که از قریحه‌ی ذاتی راوی برخاسته و با هنرمندی و نازک‌اندیشیِ نویسنده، به خوبی و پختگی در متن جا گرفته است، و نیز صراحت و جرأت راوی در بیان گوشه‌هائی که عادتاً در بیان خاطره‌ها نگفته میماند، از ویژگیهای برجسته‌ی این کتاب است. تنها نقصی که به نظر رسید نپرداختن به نقش فداکارانه‌ی همسری است که تلخی‌ها و دشواریهای زندگی با رزمنده‌ئی یکدنده و مجروح و شلوغ را به جان خریده و داوطلبانه همراهی دشوار و البته پر اَجر با او را پذیرفته است. ساعات خوش و با صفائی را در مقاطع پیش از خواب با این کتاب گذراندم والحمدلله. ۹۰/۱۰/۲۰

درباره نویسنده

در راه معشوق ، هر زحمتی به یک معنا لذتی است ، در این راه فرماندهی از آن تو ست یا حسین ...

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.